خز چيست و چگونه بدست مي ايد؟
خز چيست و چگونه بدست مي ايد؟
خز موهاي ضخيم شده اي است كه پوست بسياري از حيوانات را مي پوشاند و علاوه بر انكه به خاطر زيباييشان با ارزش است باعث گرماي بدن جانور هم مي شود . از انجا كه خز از حيوانات وحشي بدست مي ايد ( مثل پارچه كه از نخ حاصل مي شود و محصولي كارخانه اي است ) نمي تواند بي عيب باشد . خزي كه از حيوانات تهيه مي شود خز طبيعي است . توليد كنندگاني نيز هستند كه خز مصنوعي توليد
مي كنند گرچه خز مصنوعي در ظاهر بسيار به نوع طبيعي ان شبيه است ولي از نظر قيمت بسيار ارزانتر است و گرماي لازم را ندارد .
مردمان اوليه پوست را براي گرم كردن بدنشان به كار مي بردند. از ديگر مواردي كه انها از پوست بهره مي بردند مي توان به پتو قاليچه
و تزئينات ديواري اشاره كرد . شايد اولين بازار عرضه ي پوست در اتن پايتخت يونان شروع به كار كرد . در قرون وسطا پوست يكي از اجناس لوكس به شمار مي رفت كه فقط شاهان و شاهزادگان از پوست هاي بسيار گران قيمت مثل قاقم و سمور استفاده مي كردند .
تمايل بيش از حد براي دسترسي به خز بود كه باعث شد امريكاي شمالي را كشف كنند . در سالهاي 1600تجارت خز از مهمترين صنايع
كانادا محسوب مي شد . امروزه صنعت خز نقش مهمي در اقتصاد بعضي از كشورها دارد . در حال حاضر توليد بيش از نيمي از خز جهان
از طريق پرورشي حاصل مي شود و باقي از تله گذاري براي حيوانات وحشي بدست مي ايد .
از اواخر سالهاي 1970 و اوايل سالهاي 1980روسيه اولين توليد كننده ي خز در جهان بود . بعد از روسيه امريكا و كانادا مقامهاي دوم
و سوم را داشتند . درامد سالانه امريكا از فروش خز به چهار صد ميليون دلار مي رسد . ميزان درامد فروش اين محصول در كانادا بالغ بر يكصد و پنجاه ميليون دلار است و هر دو كشور سالانه مقادير زيادي از توليدات خود را صادر مي كنند . از مهمترين و اصليترين كشورهايي
كه وارد كننده ي خز هستند كشورهايي چون فرانسه و بريتانياي كبير و يونان و ايتاليا و ژاپن و سوييس و المان را مي توان نام برد .
مراتع پرورش پوست
سالانه ميليونها روباه و مينك در مراتع ايالات متحده امريكا و كانادا و برخي از كشورهاي اروپايي پرورش داده مي شوند. در افغانستان
روسيه و افريقاي جنوب غربي گوسفند قره گل پرورش داده مي شود كه پوست ان به (( بره ي ايراني )) معروف است . پرورش دهندگان
پوست چين چيلا در اروپا و امريكاي شمالي و افريقاي جنوبي و رودزيا مشغول به كار هستند . بيش از پنجاه در صد توليدات پوست
در امريكا و چهل درصد در كانادا متمركز هستند . در سالهاي 1880اولين گروه پرورش دهندگان در جزيره ي (( پرنس ادوارد ))در
كانادا كار خود را اغاز كردند . امروزه پرورش دهندگان خز پرورش احشام خود را با برنامه هايي خاص پيش مي برند كه از ان جمله
مي توان به مسايل مهم ژنتيكي اشاره كرد . بعضي از افراد خبره ي اين كار حيوانات خود را براساس خواست خود يعني زاد و ولد هايي
با رنگ هاي خاص اندازه يا ساير خصوصياتي كه بسيار مخصوص هستند پرورش مي دهند.
تله گذاري
اغلب تله گذاريها در زمستان زماني كه خزها كلفتر و بلند تر و براق تر هستند انجام مي گيرد . هر دام گذار رديفي از تله ها را در حاشيه
رودخانه ها و نقاطي را كه احتمال مي دهند حيوانات از انجا گذر كنند مي گذارد . بيشتر مواقع تله ها باعث مرگ فوري حيوان مي شوند
بعد از شكار تله گذاران پوست حيوان را ميكنند . براي اين كار دو روش وجود دارد : يكي باز و ديگري بسته . قاقم و مينك و ساير حيوانات كوچك به روش بسته پوستشان كنده مي شود . بدين صورت كه تله گذار شكافي را از كفل تا پاها ايجاد مي كند و كليه ي
محتويات بدن حيوان را از داخل سوراخ بيرون مي كشد ولي سگ ابي و ديگر جانوران بزرگ به روش باز پوست كنده مي شود .
سپس پوست را از تمامي چربي و بافتها كاملا تميز ان را خشك و اماده ي تحويل به بازار مي كنند . دولت بيانيه اي را براي تله گذاري
در تمامي ايالات امريكا و كانادا بجز هاوايي كه حيوانات پوستي ندارد صادر كرده است. هر استان و ايالت مجوز تله گذاري را صادر و
تعيين مي كند كه كجا و چه زماني اجازه ي تله گذاري دارند .
همچنين مقررات اين دو كشور محدوديت در شكار بر حسب تعداد حيوانات را در نواحي مختلف صادر كرده است .
مراحل عمل اوري پوست خام
پوست خام بايد تميز و انعطاف پذير شود . اول پوست ها را در محلول نمك نرم مي كنند تا تمامي بافتها و چربيها از ان پاك شود .
بعد روغن مخصوصي را به چرم مي مالند و پوست را در ماشيني بنام (( كيكر )) مي اندازند .
كيكر دستگاهي است كه پاهاي چوبي دارد و روغن را به حالت كوبيدن وارد تمامي منفذ هاي پوست مي كند . سپس پوست هاي خام
را در ظرف هاي گرد چرخاني قرار مي دهند كه عمل تميز و خشك كردن را با خاك اره ي مخصوص و هواي فشرده انجام مي دهد.
در مرحله ي بعد موهاي زائد بيرون كشيده شوند كه براي بهتر و زيباتر شدن ظاهر خز بسيار اهميت دارد .
مرحله ي رنگرزي
بسياري از خز ها براي انكه ظاهري زيبا تر داشته باشند رنگ مي شوند . در اين مرحله گاهي خز ها را در خمره ي رنگ مي گذارند
و يا با دست رنگ مي كنند. گاهي اوقات پوستهاي سياه را با مواد سفيدكننده مي شويند و سپس انها را با رنگهاي روشن رنگ مي كنند.
در نوعي ديگر از رنگرزي فقط نوك موها رنگ مي شود . اين كار براي هماهنگي رنگها با يكديگر است .
برش و دوخت
خز ها از نظر كيفيت و ظاهر متفاوتند بنابراين توليدكنندگان بايد هماهنگي و درجه ي كيفيت پوست را در نظر بگيرند . توليدكننده
ابتدا الگويي را براي جامه در نظر مي گيرد و سپس پوست مورد نياز را انتخاب مي كند . كارگران پوست را از كليه ي اندامها ( سر و
پنجه ها و شكم و كفل و دم ) كاملا پاك مي كنند. قطعات نام برده شده براي استفاده در پوشاك ارزان قيمت به كار برده مي شوند .
كارگر برشكار با حذف قسمت هاي زائد بهترين شكل را براي استفاده از پوست در نظر مي گيرد . كارگر دوزنده پوستها را به هم مي دوزد
تا شكلي از الگوي داده شده را بدست اورد. در اين مرحله نوبت به كارگري مي رسد كه كارش اب زدن به پوست است تا پوست را كاملا اندازه و به شكل الگو دراورد وي سپس پوست را با ميخهاي بزرگ به تخته مي اويزد تا خشك شود . در اين حالت بخشهاي اضافه را
مي چيند و پوست به جامه دوخته مي شود . در پايان جامه استردوزي و تميز شده و اماده ي تحويل مي شود .